Zmiana formy opodatkowania na 2026 rok – terminy i zasady wyboru

---

Początek nowego roku podatkowego to dla wielu przedsiębiorców moment weryfikacji dotychczasowych rozwiązań podatkowych. Jedną z kluczowych decyzji, przed jaką stają osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, jest wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym. Decyzja ta powinna uwzględniać nie tylko wysokość stawki podatku, lecz także sposób ustalania podstawy opodatkowania, zasady naliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz dostęp do ulg i preferencji podatkowych.

Przy wyborze formy opodatkowania na 2026 r. istotne jest również dochowanie ustawowych terminów, ponieważ ich przekroczenie skutkuje brakiem możliwości dokonania zmiany w danym roku podatkowym.

Dostępne formy opodatkowania w 2026 r.

Podatnicy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą mogą w 2026 r. wybrać jedną z następujących form opodatkowania:

• opodatkowanie według skali podatkowej (zasady ogólne),

• podatek liniowy,

• ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Każda z tych form wiąże się z odmiennymi konsekwencjami podatkowymi i składkowymi.

Skala podatkowa (zasady ogólne)

Opodatkowanie według skali podatkowej odbywa się z zastosowaniem dwóch progów podatkowych:

• 12% – do kwoty 120 000 zł dochodu rocznie,

• 32% – od nadwyżki ponad 120 000 zł dochodu.

W tej formie opodatkowania obowiązuje kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł, co oznacza, że w przypadku nieprzekroczenia tej kwoty dochodu podatek dochodowy nie wystąpi.

Przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej opłacają składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9% osiągniętego dochodu. Składka ta nie podlega odliczeniu od podatku ani od dochodu.

Zaletą tej formy opodatkowania jest możliwość korzystania z ulg podatkowych przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Skala podatkowa bywa zatem korzystna w przypadku podatników osiągających umiarkowane dochody lub korzystających z preferencji podatkowych.

Podatek liniowy

Podatek liniowy charakteryzuje się jednolitą stawką podatkową w wysokości 19%, niezależnie od wysokości osiąganego dochodu. W tej formie opodatkowania nie znajduje zastosowania kwota wolna od podatku – obowiązek podatkowy powstaje od pierwszej jednostki dochodu.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 4,9% dochodu i może zostać częściowo odliczona, zgodnie z obowiązującymi limitami.

Podatek liniowy jest rozwiązaniem wybieranym najczęściej przez podatników osiągających wyższe dochody, dla których istotna jest stabilność stawki podatkowej i brak progresji. Należy jednak pamiętać, że przy tej formie opodatkowania nie jest możliwe wspólne rozliczenie z małżonkiem ani skorzystanie z części ulg podatkowych.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych polega na opodatkowaniu przychodu, bez pomniejszania go o koszty jego uzyskania. Stawka ryczałtu uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i może różnić się w zależności od świadczonych usług lub sprzedawanych towarów.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne w tej formie opodatkowania ma charakter ryczałtowy i jest uzależniona od wysokości rocznych przychodów podatnika, zgodnie z ustawowo określonymi progami.

Ryczałt może być rozwiązaniem korzystnym w przypadku działalności charakteryzującej się niskimi kosztami uzyskania przychodów oraz wysoką marżą, jednak przed jego wyborem konieczna jest szczegółowa analiza profilu działalności podatnika.

Termin zmiany formy opodatkowania na 2026 r.

Zmiana formy opodatkowania na nowy rok podatkowy możliwa jest do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód w danym roku podatkowym.

Co do zasady, w przypadku podatników uzyskujących pierwszy przychód w styczniu, termin ten upływa 20 lutego 2026 r.

Jeżeli jednak podatnik nie uzyska przychodu w pierwszych miesiącach roku, termin na dokonanie wyboru formy opodatkowania ulega odpowiedniemu przesunięciu i jest uzależniony od momentu uzyskania pierwszego przychodu.

Przykład: Jeżeli pierwszy przychód zostanie osiągnięty w marcu 2026 r., podatnik może dokonać wyboru formy opodatkowania do 20 kwietnia 2026 r.

Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację, w której pierwszy przychód zostanie osiągnięty w grudniu. W takim przypadku wybór formy opodatkowania powinien nastąpić do końca roku podatkowego, tj. do 31 grudnia 2026 r.

Skutki niedochowania terminu

Termin na zgłoszenie zmiany formy opodatkowania ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Oznacza to, że złożenie oświadczenia po terminie – nawet z jednodniowym opóźnieniem – skutkuje brakiem możliwości zmiany formy opodatkowania w danym roku podatkowym.

W takiej sytuacji podatnik będzie zobowiązany do rozliczania podatku dochodowego na zasadach obowiązujących w roku poprzednim.

Sposób zgłoszenia zmiany formy opodatkowania

Zgłoszenie zmiany formy opodatkowania może nastąpić:

1. poprzez aktualizację wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) – jest to rozwiązanie rekomendowane, a dokonanie zmiany w CEIDG jest równoznaczne z zawiadomieniem właściwego urzędu skarbowego,

2. poprzez złożenie pisemnego oświadczenia do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

W przypadku braku zamiaru zmiany formy opodatkowania podatnik nie ma obowiązku składania jakichkolwiek oświadczeń. Opodatkowanie w 2026 r. będzie wówczas kontynuowane na zasadach obowiązujących w 2025 r.